Dovenonderwijs



De doveninstituten

Het dovenonderwijs is in Nederland de oudste vorm van speciaal onderwijs, en begon al in 1790. Lange tijd bestonden er in Nederland vijf doveninstituten. Drie doveninstituten hadden een internaat, de andere twee waren dagscholen. Van die vijf doveninstituten waren drie instituten openbaar (Groningen, Rotterdam en Amsterdam), één instituut was katholiek (Sint-Michielsgestel) en één instituut was protestants (Effatha).
Tegen het einde van de 20e eeuw ontstonden na een aantal fusies twee grote organisaties voor onderwijs en zorg aan personen met een auditieve en/of communicatieve beperking: de Koninklijke Kentalis Groep en de Koninklijke Auris Groep.

Vrijwel alle Joodse dove slachtoffers uit ons onderzoek waren oud-leerlingen van één van de drie openbare doveninstituten. Om een idee te geven van de verdeling naar godsdienst op die drie openbare doveninstituten: in 1930 waren op het Amsterdamse doveninstituut 86 protestantse kinderen, 24 Joodse kinderen, 7 katholieke kinderen en 1 islamitisch kind. Op het Groningse doveninstituut zaten in 1930 165 protestantse kinderen, 5 Joodse kinderen en 3 katholieke kinderen. Het Rotterdamse doveninstituut stopte in 1912 met het vermelden van de godsdienst van leerlingen. In het schooljaar 1911-1912 had het 114 protestantse leerlingen, 5 Joodse leerlingen en 16 katholieke leerlingen.

Het Instituut voor Doven en Stommen te Groningen

Dit openbare instituut met internaat werd in 1790 opgericht door dominee Henri Daniël Guyot en stond van meet af aan open voor Joodse leerlingen. Deze verbleven van 1843 tot 1927 in een eigen kosthuis, zodat zij de godsdienstige gewoontes en wetten konden naleven. Wegens daling van het aantal Joodse leerlingen werd het Israëlitisch kosthuis in 1927 gesloten. Die daling lijkt te maken te hebben met de oprichting van een doveninstituut in Amsterdam, in 1911. Het Groningse instituut voorzag in godsdienstonderwijs naar de eigen geloofsrichting, buiten de schooluren. Het onderwijs was gratis voor kinderen van onvermogende of minvermogende ouders. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de school gevestigd aan het Guyotplein in de stad Groningen.
Website: Kentalis Historie

De Inrichting ter Onderwijzing van Doven en Stommen te Rotterdam

Dit openbare instituut was een dagschool en werd opgericht in 1853 door de arts Machiel Polano die twee dove kinderen had. Het gezin Polano was Joods. Leerlingen die te ver van school woonden verbleven in pleeggezinnen.
Ook dit instituut bood gratis onderwijs aan kinderen van onvermogende of minvermogende ouders. De school verzorgde apart godsdienstonderwijs voor de verschillende geloofsrichtingen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de school gevestigd aan de Ammanstraat in de stad Rotterdam.

Ammanschool voor onderwijzing van doofstommen te Amsterdam

Dit neutrale doveninstituut werd als laatste opgericht, in 1911. Het initiatief voor deze school lag bij de oorarts Hendrik Burger. Het was een dagschool en leerlingen die te ver van de school woonden, verbleven in pleeggezinnen.
De school verzorgde apart godsdienstonderwijs voor de verschillende geloofsrichtingen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de school gevestigd aan het Hortusplantsoen in de stad Amsterdam.
Website:Kentalis Historie.